25 april: Lezing: De geschiedenis van de Fokker D.XXI
door Rick Franke – aanvang 11:30 uur
De originele Fokker D.XXI nr. 229
In 1935 ontwierp de Fokkerfabriek op verzoek van het Ministerie van Koloniën een modern eendekker-jachtvliegtuig voor het KNIL: de Fokker D.XXI. Hoewel het toestel bij zijn indienststelling al niet meer tot de nieuwste generatie behoorde, bestelde de Luchtvaartafdeeling van het Nederlandse leger uiteindelijk 36 exemplaren. In de vroege fase van de Tweede Wereldoorlog zou de D.XXI uitgroeien tot de standaardjager van de Nederlandse, Finse en Deense luchtmachten.
Tijdens de meidagen van 1940 speelde het toestel een opvallende rol. Sgt.-vlieger Koos Roos vloog in de eerste twee oorlogsdagen vier missies met de D.XXI, totdat hij op 11 mei 1940 werd neergeschoten door een Duitse Messerschmitt Bf 110. Hij overleefde de oorlog, maar kwam in 1956 om bij een helikopterongeval.
De nieuwe Fokker D.XXI
Ruim tachtig jaar later begon in Hoogeveen een uitzonderlijk project: de herbouw van een volledig luchtwaardige Fokker D.XXI volgens de originele specificaties. Initiatiefnemer Jack van Egmond verzamelde in veertig jaar tijd 397 van de 416 originele bouwtekeningen en kreeg in 2012 toestemming van de Nederlandse overheid om zijn droom te verwezenlijken.
Op 6 mei 2014 lijmden Jack en zijn kleinzoon Tom de eerste houten onderdelen van de vleugel. Alleen al dat onderdeel kostte drieënhalf jaar om volledig volgens de historische voorschriften te bouwen. Het resultaat is geen replica, maar een echte herbouw, tot in de kleinste details authentiek.
CRASH-vrijwilligers konden het proces van dichtbij volgen. De aluminium details, het minutieuze schuurwerk en de reconstructie van ontbrekende tekeningen – mede dankzij de originele wrakdelen die bij CRASH bewaard worden – maakten het project tot een technisch en historisch meesterwerk. Zelfs de bevestiging van vleugel aan romp werd opnieuw uitgedacht op basis van metingen aan het wrak.
De motor, een volledig nieuwe Wright Cyclone R‑1820F, werd door Jack losgepeuterd bij het Nationaal Militair Museum in Soesterberg. Op 8 juli 2023 maakte de herbouwde D.XXI haar eerste vlucht.
Boek: Fokker vliegtuigen in Nederlandse Dienst in de meidagen van 1940
Dit boek is in de museum winkel te koop vorr € 24,50 en is een goede aanvulling op de lezing.